Op uitnodiging van Heemkundekring De Vonder komt Jan Timmers uit Gemert op woensdag 15 februari vertellen over het verschijnsel ‘bolle akkers’, een resultaat van eeuwenlange cultivering.

De presentatie wordt gehouden in Zalencentrum Centraal aan het Wilhelminaplein in Someren.

Aanvang 20.00 uur.

Leden van Heemkundekring De Vonder hebben gratis toegang, anderen betalen € 3.

Jan Timmers is expert cultuurhistorie bij het voormalige Peelnetwerk en bestuurslid bij het Archeologisch Samenwerkingsverband. Hij vertelt zijn verhaal aan de hand van akkers in Gemert-Bakel, aangevuld met beelden uit Someren.

Het verhaal van de bolle akkers begint al een paar duizend jaar vóór Christus, toen de landbouw zijn intrede deed in onze regio.  Voor het eerst settelden mensen zich op vaste woonplaatsen. We weten dat omdat er toen ook aardewerk werd geïntroduceerd. Daarvan worden af en toe resten gevonden. Door de aanleg van akkers veranderde het landschap. Uit die tijd kennen we de zoge­naamde raatakkers of Celtic Fields, waarvan nu ook nog resten in het landschap zichtbaar zijn. Raatakkers zijn doorgaans kleine rechthoekige of vierkante percelen die vanaf de late Bronstijd tot in de Romeinse tijd werden gebruikt voor de teelt van gewassen.

De grote veranderingen traden pas in de dertiende eeuw op. Plaatsen waar eerst gewoond werd, werden omge­vormd tot grote akkers met daar omheen nieuwe dorpen. De oudste daarvan worden 'bolle akkers' genoemd, omdat ze in de loop der eeuwen werden opgehoogd. Intensieve bemesting en grondverbetering speel­den een belangrijke rol. Een kenmerk van bolle akkers is bijvoorbeeld dat er steeds perceelinwaarts werd geploegd, waardoor hoogteverschillen ontstonden die de afwatering ten goede kwamen.

Ook ontstonden er steilranden en holle wegen. Houtwallen rondom de akkers moesten wild en loslopend vee tegenhouden en de gewassen beschermen. Veel akkers die vanaf de middeleeuwen werden aangelegd, zijn nu nog steeds in gebruik. Ze vormen de basis van het landschap zoals we dat nu nog kennen.

De bemesting kon misoogsten door hagel, onweer en andere natuurrampen niet voorkomen. Er kwamen hagelkruizen en offerstokken. Rituelen uit het (volks)geloof moesten helpen bij de bescherming van de oogst. Veel metaalvondsten op akkers getui­gen daar nog van. 

Waar lagen die akkers; hoe zagen ze er precies uit? Wat is daar nu nog van over en welke restanten komen we tegen van de religieuze rituelen die zich op akkers afspeelden?


Trefwoorden: archeologisch samenwerkingsverband zalencentrum centraal heemkundekring de vonder asten-someren jan timmers
Geplaatst

maandag 06 februari 2017 | 11.32 uur

Laatst gewijzigd

donderdag 16 februari 2017 | 06.28 uur

Auteur

Harrie van Horik


businessclub