De doedelzak in de schilderijen van Jeroen Bosch

Ter gelegenheid van het 500e sterfjaar van kunstschilder Jeroen Bosch (1516) wordt vanaf zaterdag 13 februari een grote internationale tentoonstelling georganiseerd in het Noord-Brabants Museum in Den Bosch.

Ook in diverse andere plaatsen worden dit jaar evenementen ter ere van de beroemde schilder op touw gezet. Heemkundekring De Vonder Asten-Someren presenteert een lezing door Ben Hartman over de doedelzak in het werk van Jeroen Bosch.

Op de schilderijen van Jheronimus (Jeroen) Bosch staat vaak een doedelzak of doedelzakspeler afgebeeld. Maar hoe kende de Bossche middeleeuwse schilder dit muziekinstrument? Die vraag zette Ben Hartman aan tot een uitgebreide studie. Het resultaat wordt gepresenteerd in deze lezing. Ben Hartman zal vertellen over de jaren van Bosch, die eigenlijk Van Aken heette, in 's-Hertogenbosch, over de rol van de doedelzak in de (kunst-) geschiedenis en het eerste werk van Bosch waarop het muziekinstrument te zien is.

Dit is de wereldberoemde triptiek ‘de Hooiwagen’ uit circa 1516. De lezing is interactief en informeel en boven­dien interessant voor liefhebbers die geïnteresseerd zijn in het werk en leven van Jheronimus Bosch en/of middeleeuwse manuscripten.

De lezing wordt geïllustreerd met prachtige afbeeldingen van schilderijen en close-ups hiervan. Met veel doedelzakken die staan afgebeeld op middeleeuwse manuscripten, schilderijen, etsen en tekeningen, gemaakt door navolgers van Bosch. In deze voordracht legt Ben Hartman eerst in het kort het principe van de doedelzak uit en gaat hij vervolgens dieper in op kunstwerken van Jheronimus Bosch waar het instrument op te zien is.

Hartman (geboren in 1948) woont in Schijndel en heeft daar ruim dertig jaar een tandartspraktijk gehad. In zijn vrije tijd speelde hij volksmuziek, verzamelde hij volksliedjes en deed hij uitgebreide onderzoeken, onder andere naar begrafenisrituelen. Een deel van zijn archief is inmiddels gedigitaliseerd en te vinden op zijn website. Hij verzorgt lezingen over de rommelpot, de doedelzak in de lage landen, de mondharp, de geschiedenis van de tandheelkunde en begrafenisrituelen.

De lezing vindt plaats op woensdag 20 januari om 20.00 uur in Museum Klok & Peel aan de Ostaderstraat 23 in Asten.

Het toeval wil dat dit museum onlangs het drieluik 'Tuin der Lusten' van de Belgische beiaardier/schilder Jef Rottiers (1904-1985) heeft aangekocht. Dat schilderij is een minutieuze kopie van een wereldberoemd schilderij van Jeroen Bosch dat in het Prado in Madrid hangt. Via het schilderij van Rottiers herdenkt Klok & Peel komend jaar ook de 500e sterfdag van Jeroen Bosch. Het museum gaat op woensdag 20 januari een half uurtje eerder open, opdat bezoekers dit drieluik kunnen bekijken voor de aanvang van de lezing.

Leden van heemkundekring De Vonder hebben gratis toegang, andere belangstellenden betalen € 3.

In de pauze zijn interessante cultuurhistorische publicaties en dvd's over de regio te koop.