In tweede golf overleden bijna 11.000 meer mensen dan verwacht

Tussen half september 2020, het begin van de tweede coronagolf, en eind juni 2021 zijn bijna 11.000 mensen (9%) meer overleden dan verwacht. 

Vooral in de eerste maanden was de sterfte hoger dan gebruikelijk. In de leeftijdsgroep 65 tot 80 jaar was de sterfte het meest verhoogd, en in totaal bij mannen meer dan bij vrouwen. Dat meldt het CBS.

Hogere sterfte veroorzaakt door COVID-19

De hogere sterfte in de tweede golf is volledig toe te schrijven aan COVID-19. Tussen half september en eind maart (de periode waarvoor de cijfers van de doodsoorzaken bekend zijn), overleden 18.000 mensen aan COVID-19. Het totaal aantal overledenen kwam in die periode 9.200 hoger uit dan de verwachting. Dat het aantal COVID-19-doden hoger is dan de oversterfte tot eind maart, hangt samen met de afwezigheid van een griepepidemie in de winter van 2020/’21.

In een gemiddeld jaar sterven in de winter relatief veel mensen tijdens een griepepidemie. Tijdens de eerste golf van de corona-epidemie was de sterfte aan COVID-19 ongeveer gelijk aan de oversterfte.

Sterfte bij Wlz-zorggebruikers verhoogd, maar minder dan in eerste golf

Tijdens de tweede coronagolf overleden 3.700 mensen, die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg (Wlz) (8%) meer dan verwacht. In de overige bevolking was dat met 9% nog iets hoger (7.000 meer overledenen). 

In de eerste golf overleden 5.200 Wlz-zorggebruikers meer dan verwacht en 3.800 mensen in de overige bevolking.

Bij Wlz-zorggebruikers overleden tijdens de eerste en tweede fase van de tweede golf meer mensen dan verwacht. In de tweede fase overleden met 22% net wat meer dan in de eerste (20% hogere sterfte). Ook bij de overige bevolking overleden er in die twee fasen meer mensen, maar de oversterfte was lager dan onder Wlz-zorggebruikers (13% in de eerste fase, 12% in de tweede).

In de derde fase daalde de sterfte. Er overleden 11% Wlz-zorggebruikers minder dan verwacht. In de overige bevolking was de sterfte ongeveer gelijk aan verwacht.

In de vierde fase nam de sterfte onder de overige bevolking toe en overleden 10% meer mensen dan verwacht. Onder Wlz-zorggebruikers was de sterfte toen 5% lager dan verwacht.

Meer mannen dan vrouwen overleden

Hoewel er meer oudere vrouwen zijn dan mannen, overleden tijdens de tweede golf van de corona-epidemie meer mannen dan vrouwen (65.800 mannen tegen 64.500  vrouwen). Er overleden 6.900 mannen (12%) en 3.900 vrouwen (6%) meer dan verwacht. 

Tijdens de eerste golf was de sterfte onder mannen ook meer verhoogd. Vooral meer 65- tot 80-jarigen overleden. In de tweede coronagolf overleden 4.900 80-plussers (7%) meer dan verwacht voor deze leeftijd. In de leeftijdsgroep 65 tot 80 jaar overleden 4.900 mensen (14%) meer dan verwacht. Onder 65 jaar overleden 900 mensen (6% procent) meer dan verwacht. In de eerste golf ging het om 5.700 80-plussers, 2.700 65- tot 80-jarigen en 500 65-minners.

De tweede golf van de corona-epidemie was in de sterfte als eerste zichtbaar onder 80-plussers. Niet veel later nam ook de sterfte onder 65- tot 80-jarigen toe. In deze leeftijdsgroep bleef de sterfte langer boven het verwachte niveau. Onder mensen jonger dan 65 jaar waren er in deze periode een paar weken met verhoogde sterfte.

In de derde fase, begin 2021, daalde de sterfte onder 80-plussers snel en bleef sindsdien onder of rond de verwachte sterfte. In de derde fase overleden 10% minder 80-plussers dan verwacht. Ook de sterfte onder mensen jonger dan 80 jaar lag in deze fase lager dan in de eerste twee fasen. In de vierde fase nam echter de sterfte onder mensen jonger dan 80 jaar weer toe en was er oversterfte.

Informatiebronnen RIVM

Het RIVM heeft tot nu toe 17.757 overleden COVID-19-patiënten geregistreerd, waarvan 11.376 sinds half september (stand 6 juli 2021). Het RIVM ontvangt dagelijks meldingen van overleden COVID-19-patiënten vanuit de GGD’s. Omdat mogelijk niet alle mensen met COVID-19 zich laten testen, er geen meldingsplicht geldt voor overlijden aan COVID-19 en de registratie soms wat langer duurt, zijn de werkelijke aantallen overleden COVID-19 patiënten in Nederland hoger.

Het RIVM concludeert uit onderzoek dat de vaccinatievolgorde verklaart dat juist onder ouderen en WLZ-zorggebruikers als eerste een grote daling in het aantal positieve testen, ziekenhuisopnames en overlijdens ten gevolge van Covid-19 vastgesteld kon worden.